Het Veronica archief

Ad, Juul en Karel "redden de banden"

Laten we eerst beginnen met te beschrijven hoe het archief is opgebouwd. Het bewaren gebeurde door een paar mensen, het meeste door Ad Bouman en Juul Geleick. De criteria waren nogal onduidelijk, veelal persoonlijk. Een systeem van archiveren zoals we dat bij de publieke Omroep kennen bestond niet bij Veronica.

Bij de publieke Omroep werken namelijk tientallen mensen om materiaal te selecteren en te conserveren. Maar behalve het "laatste uur" is er bij het archief van de publieke Omroep; "Beeld en Geluid"; nauwelijks iets te vinden uit de zeezenderperiode van Radio Veronica. Vandaar dat de initiatiefnemers van de Stichting Norderney hebben besloten om dat stuk geschiedenis zelf maar te gaan beschrijven, vanwege de in onze ogen belangrijke rol die de zeezender Radio Veronica in de 14 jaren van z’n bestaan gespeeld heeft voor de ontwikkeling van de popmuziek en het omroepbestel in Nederland.
En wie kunnen de geschiedenis nu beter beschrijven dan de medewerkers zelf?

Terug naar het archief, een voorbeeld, bijna alle bijzondere bijdragen van de helaas veel te vroeg overleden Henk Terlingen zijn bewaard gebleven. Vanaf z’n eerste legendarische bijdrage als Wim Kan met kerst 1968 tot aan de laatste Sportief zijn beter worden van Henk van Dorp en Frits Barend
Waarom? Het waren bijdragen die op een ander en hoger niveau lagen dan bij Veronica gebruikelijk was en hij moest het altijd stiekem doen, want z’n baas bij de NOS, Bob Spaak, mocht niet weten dat hij iets deed bij de "piraat" Veronica!. Henk Terlingen was soms te gast bij Veronica omdat hij bevriend was met Henk Bongaerts (Henk van Dorp). Schitterend was de bijdrage van Terlingen als "Bischoff van Heemskerck", van het comité "rechtsaf 72"!. Hij maakte daar een perfecte imitatie van de politicus Molly Geertsema. Ook de nooit uitgezonden oud/nieuw programma’s van 1970 die door Henk van Dorp en Henk Terlingen zijn gemaakt en door Ad en Juul technies werden begeleid zijn "veilig gesteld". Ze zijn nooit uitgezonden vanwege de rijkelijk vloeiende drank en enkele andere interne zaken die toen speelden.
Nog een voorbeeld; ik, Juul, ben een grote fan van de Amerikaanse muzikant Leon Russell. Leon schreef samen met Joe Cocker de wereldhit "Delta Lady".
Hij was op 12 februari 1969 in de Veronica studio en Ad Bouman samen met Will Luikinga maakten met Leon een nachtprogramma en in die studio stond een piano die nog nooit gestemd was.
Maar toch ging deze wereldster zitten en speelde, op het eind uitroepend; "how about this piano man?"! Die band zit dus ook in het archief. En ook de jingle sessie van Ad met Beach Boy Bruce Johnston is in z’n volle lengte bewaard gebleven.
Maar ook veel ruwe werkbanden die doorliepen tijdens het maken van spots en jingles. Want het is toch prachtig om te horen hoe de Flying Burrito Brothers met zanger Gram Parsons (afkomstig uit The Byrds) olv Lex Harding en Ad Bouman jingles maken. Al deze promo en jingle banden worden door Jelle Boonstra (Jingle Genootschap) beluisterd, gearchiveerd. En ook op DAT gezet. (zie de website van het jingle genootschap).
Uit het archief van Lex Harding kwamen veel Beatle shows en een mooie special met Alice Cooper. Sieb Kroeske had veel Lexjo’s en ABTT’s in z’n archief. Hij had stiekem een aantal originele banden terwijl Ad en Juul het jarenlang moesten doen met kopieën! Dus recentelijk zijn die kopieën gewist en vervangen door de originele tapes. Harmen Siezen gaf o.a. de band met de OGM waarin hij z’n vrouw min of meer ten huwelijk vroeg. (1 november 1965).
Collega technicus Jurg van Beem, hij deed meestal de Top 40 met Lex, had veel Top 40 materiaal bewaard. En Ad heeft bijna alle bijzondere jingles, promo’s enz. bewaard!
Ik (Juul) zelf heb veel "Lex Harding". Lex en ik hadden en hebben een bijzondere band, wat mij betreft was hij één van de beste bij Veronica. Ook komen er zaken boven water die wij allang vergeten waren. Al die jaren heb ik een aantal verhuisdozen achter mij aangesleept met allerlei papieren zoals, memo’s, salarisstroken, vergaderverslagen, programmeringen. Jelle Boonstra heeft voor mij al die zaken geordend en verwerkt in drie prachtige boeken, "Mijn Veronica geschiedenis".
Ad en ik hebben veel oud collegae benaderd of ze nog banden of foto’s hadden en zonder uitzondering hebben ze die afgestaan! Zodat ze allemaal worden opgenomen in het grote Veronica archief. Maar ik heb het al eens eerder geschreven, zonder de hulp van een paar goede vrienden kun je niet. Want ook bij mij begint naarmate de tijd verstrijkt de herinnering soms te vervagen. Zij luisteren naar ook naar banden en speuren naar nadere gegevens. Veel dank zijn we dan ook verschuldigd aan Jelle Boonstra, Douwe Dijkstra en Niels Zack. Ook wil ik Evert Stolman niet vergeten, hij voorzag ons van alle programmaschema’s die ik niet had. Zodat we nu precies kunnen zien welk programma wanneer werd uitgezonden. En zo is het hele bandenarchief compleet met de bijbehorende rechten onder gebracht in de Stichting Norderney.

Telefunken M15 recorder

Hoe ging het archiveren nu in de praktijk in z’n werk?

Nadat de banden vanaf een Telefunken M15 recorder geleend van Niels Zack, dubbel zijn weggeschreven op DAT tapes worden de gegevens in de computer gezet.

De Veronica archief database

We gebruiken daarvoor het software programma Filemaker 5 dat platform onafhankelijk werkt. Ik heb de database ontwikkeld op m’n iMAC computer , maar de database draait dus net zo makkelijk op een Windows machine. Dat is nodig omdat de andere mensen die mijn werk controleren allemaal een Windows machine hebben.

Opstartscherm dBase

In het verleden heeft Ad Bouman al eens door de banden heen geluisterd en vaak de gedraaide platen genoteerd. Als die op de banddoos staan komen ze ook in de database. Dat geld ook voor de reklame’s. En anders gebeurd dat in een later stadium. Van de reklame’s zijn bijna alle back-up banden bewaard. We hebben er inmiddels zo’n 1500 in het archief. En af en toe wordt daar door reclameburo’s of bedrijven een beroep op gedaan.

De banden

Maar weer even terug naar de bewaarde programmabanden.
Alle programma’s werden op Agfa PE 36 banden opgenomen. De eerste jaren was dat soms ook Geveart en Kodak. Al die banden werden na uitzending weer opnieuw gebruikt, soms honderden keren! Als de technicus in Hilversum bij de opname constateerde dat de kwaliteit terug liep dan werd die band uit roulatie genomen. Een aantal van dergelijke banden kwamen dan terecht in een opslagruimte waar ze jarenlang bleven liggen. In de laatste week van Veronica hebben Ad, Juul en Karel v.der Woerd al die banden, en nog veel meer, gered van de ondergang! Een foto staat in het boek van Rob Out (pagina 220). Hier te bewonderen in kleur (bovenaan)!

Een hele hoop programmabanden zijn later tijdens de ontmanteling van Veronica verkocht aan……..????? En zodoende "zwerven" er zo hier en daar nog banden rond, op de gekste plekken kom je ze tegen.
Op dit moment hebben we zo’n 2000 uur in kaart gebracht en op DAT tapes gezet. Later kunnen we beslissen op welke andere drager de banden gezet gaan worden, wellicht CD.

De bewaarde jingle "Veronica’s tophit nummer 3" van de eerste jingleset uit 1965.

De database is zo ontworpen dat er allerlei informatie in kan worden opgeslagen. Zoals de datum; programmanaam; dj enz. Ook is er een veld voor opmerkingen die van belang zijn, de platenlijst en een reclamelijst.

Screenshot Database	Een DAT cassette

Verder zijn alle programma schema’s vanaf 1960 tot en met 1974 in de dBase opgenomen. De technische gegevens van de zender enz. kunnen ook opgevraagd worden. En omdat het zo’n prachtig ontroerend verhaal was en nog steeds is; "de meeuwen" van Henk Bosmans van 2 september 1999. Al het audiomateriaal is opgeslagen op DAT (Digital Audio Tapes).

Een DAT is een mooie "tussendrager’ voordat besloten wordt om het materiaal eventueel op CD te zetten. En nog een voordeel; de DAT tape is klein van afmeting zodat de bijvoorbeeld 2000 uurbanden nu in 4 kleine bureauladen opgeborgen kunnen worden! We hadden daar eerst die garagebox voor nodig!

Burolade met DAT cassettes	Telefunken M24

Nog een reden om het voorlopig op DAT te zetten is het feit dat het audiomateriaal in z’n oorspronkelijke vorm geconserveerd blijft zonder enige vorm van compressie. De programmabanden van Radio Veronica werden altijd in de zogenaamde volspoortechniek opgenomen. De eerste jaren gebeurde dat met behulp van Telefunken M24 recorders.

Toen de nieuwe studio, Lapershoek, in maart 1969 in gebruik werd genomen werd gekozen voor een AKAI als masterrecorder.

AKAI masterrecorder

STICHTING NORDERNEY | internet www.norderney.nl | e-mail info@norderney.nl | sitemap | login Al het materiaal op deze site is auteursrechtelijk beschermd. Zonder schriftelijke toestemming van de auteurs mag het in welke vorm dan ook niet verspreid worden.